ย้ำเตือนนายจ้างและ HR อย่าลืมยื่นคร.11 ภายในมกราคม 2569

ทุกต้นปี วงการ HR และ นายจ้างมักมีภารกิจประจำที่ต้องจัดการพร้อมกันหลายเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นการสรุปข้อมูลเงินเดือน ปรับโครงสร้างค่าจ้าง วางแผนงบประมาณ ไปจนถึงการจัดทำเอกสารด้านแรงงานให้ถูกต้องตามกฎหมาย หนึ่งในเรื่องที่ถูกลืมบ่อยที่สุด แต่มีผลทางกฎหมายโดยตรง คือ “การยื่นแบบ คร.11” บทความนี้ hr-odthai จะอธิบายการยื่นคร.11 ภายในมกราคม 2569

เรื่องเล็กที่กฎหมายมองว่า “ใหญ่” และหลายองค์กรพลาดซ้ำ ๆ ทุกปี

ย้ำเตือนนายจ้างและ HR อย่าลืมยื่นคร.11 ภายในมกราคม 2569

หลายองค์กรเข้าใจว่าเป็นเพียงเอกสารรายงานทั่วไป บางแห่งคิดว่าไม่จำเป็นต้องยื่นทุกปี บางแห่งเข้าใจผิดว่าถ้ายื่นตอนตั้งบริษัทไปแล้วก็ไม่ต้องยื่นอีก ผลลัพธ์คือ เมื่อมีการตรวจแรงงาน หรือมีข้อพิพาทด้านแรงงานขึ้นมา เอกสารที่ควรมี กลับไม่มี และความเสี่ยงก็ตกอยู่ที่นายจ้างเต็ม ๆ

ปี 2569 นี้ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กำหนดให้ยื่นแบบ คร.11 ภายในเดือนมกราคม เช่นเดิม โดยเฉพาะนายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป จำเป็นต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะกฎหมายระบุชัด ไม่ใช่เรื่องสมัครใจ แต่เป็นหน้าที่ตาม กฎหมายแรงงาน

นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป จำเป็นต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษ

บทความนี้จะพานายจ้างและ HR ทำความเข้าใจแบบ คร.11 อย่างครบถ้วน ตั้งแต่ความหมาย เหตุผลที่ต้องยื่น ใครบ้างที่ต้องยื่น วิธีการยื่นออนไลน์และออฟไลน์ ไปจนถึงข้อผิดพลาดที่พบบ่อย และผลกระทบหากไม่ยื่นภายในเวลาที่กำหนด

คร.11 คืออะไร และทำไมกฎหมายให้ความสำคัญ

แบบ คร.11 มีชื่อเต็มว่า “แบบแสดงสภาพการจ้างและสภาพการทำงาน” เป็นเอกสารที่นายจ้างต้องจัดทำเพื่อรายงานข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับการจ้างงานภายในสถานประกอบการ ไม่ว่าจะเป็นจำนวนลูกจ้าง โครงสร้างค่าจ้าง เวลาทำงาน วันหยุด สวัสดิการ และเงื่อนไขการจ้างงานที่ใช้จริง

กฎหมายกำหนดให้ข้อมูลเหล่านี้ต้องถูกแจ้งต่อพนักงานตรวจแรงงาน เพื่อให้รัฐสามารถกำกับดูแลและคุ้มครองแรงงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะในประเด็นค่าจ้าง ชั่วโมงการทำงาน วันหยุด และสวัสดิการขั้นต่ำตามกฎหมาย

แบบ คร.11 ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อสร้างภาระให้นายจ้าง แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ทั้งนายจ้าง ลูกจ้าง และหน่วยงานรัฐ มีข้อมูลตรงกัน หากเกิดปัญหาข้อพิพาท จะสามารถตรวจสอบได้จากเอกสารที่ยื่นไว้ ไม่ต้องอาศัยการตีความย้อนหลัง

ฐานกฎหมายของแบบ คร.11

การยื่นแบบ คร.11 อ้างอิงตามมาตรา 115/1 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 ซึ่งกำหนดให้นายจ้างต้องแจ้งสภาพการจ้างและสภาพการทำงานตามแบบที่อธิบดีกำหนด

คร.11 อ้างอิงตามมาตรา 115/1 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568

สาระสำคัญของกฎหมายข้อนี้คือ

• นายจ้างต้องแสดงข้อมูลการจ้างงานตามความเป็นจริง
• ต้องยื่นภายในระยะเวลาที่กำหนด
• ต้องปรับปรุงข้อมูลเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญ

กล่าวง่าย ๆ คือ ไม่ใช่ยื่นครั้งเดียวแล้วจบ แต่เป็นเอกสารที่สะท้อนสภาพการจ้างงานปัจจุบันขององค์กร

ใครบ้างที่ต้องยื่นแบบ คร.11

นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ต้องยื่นแบบ คร.11 ทุกปี

คำว่า “ลูกจ้าง” ในที่นี้ หมายถึงลูกจ้างตามกฎหมายแรงงาน ไม่ว่าจะเป็นลูกจ้างประจำ รายเดือน รายวัน หรือรายชั่วโมง หากอยู่ภายใต้สัญญาจ้างแรงงานและได้รับค่าจ้าง ก็ถือรวมในจำนวนนี้

หลายองค์กรพลาดเพราะนับเฉพาะพนักงานประจำ แต่ลืมนับพนักงานรายวัน หรือพนักงานสำนักงานกับพนักงานภาคสนามแยกกัน ทั้งที่กฎหมายดูภาพรวมทั้งสถานประกอบการ

อีกประเด็นที่เข้าใจผิดบ่อย คือ บริษัทที่เพิ่งเปิดใหม่ หากมีลูกจ้างครบ 10 คนภายในปีนั้น ก็ต้องยื่นแบบ คร.11 ไม่ต้องรอให้ครบปีปฏิทิน

ยื่นคร.11 ภายในวันไหน

สำหรับปี 2569 กำหนดให้ยื่นแบบ คร.11 ภายในเดือนมกราคม 2569

คำว่า “ภายในเดือนมกราคม” หมายถึง ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึงวันสุดท้ายของเดือนมกราคม ไม่ใช่แค่ช่วงต้นเดือนหรือกลางเดือน ดังนั้น HR ควรวางแผนล่วงหน้า ไม่ควรรอจนใกล้สิ้นเดือน เพราะระบบออนไลน์อาจมีผู้ใช้งานจำนวนมาก

ในทางปฏิบัติ แนะนำให้เตรียมข้อมูลตั้งแต่ปลายปี 2568 เพื่อให้สามารถยื่นได้ทันทีเมื่อระบบเปิด ลดความเสี่ยงจากความผิดพลาดด้านเวลา

วิธีการยื่นแบบ คร.11 ที่นายจ้างต้องรู้

ปัจจุบัน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเปิดให้ยื่นแบบ คร.11 ได้หลายช่องทาง เพื่ออำนวยความสะดวกให้นายจ้าง

• ยื่นแบบ คร.11 ออนไลน์ ผ่านระบบ E-Service
• เป็นช่องทางที่สะดวกและรวดเร็วที่สุด นายจ้างสามารถยื่นข้อมูลผ่านเว็บไซต์ของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน โดยไม่ต้องเดินทางไปที่สำนักงาน

ขั้นตอนโดยสรุป

• เข้าเว็บไซต์ระบบ E-Service
• ลงทะเบียนหรือเข้าสู่ระบบ
• กรอกข้อมูลสภาพการจ้างและสภาพการทำงาน
• ตรวจสอบความถูกต้อง
• ยืนยันการส่งข้อมูล

ข้อดีของการยื่นออนไลน์คือ

• ประหยัดเวลา
• มีหลักฐานการยื่นทันที
• สามารถแก้ไขข้อมูลได้สะดวกหากพบข้อผิดพลาด

QR Code สำหรับสแกนเข้าสู่ระบบดาวน์โหลดและยื่นแบบ คร.11

จากอินโฟกราฟิก มีการแนบ QR Code สำหรับสแกนเข้าสู่ระบบดาวน์โหลดและยื่นแบบ คร.11 ซึ่งเหมาะกับ HR ที่ต้องการทำงานให้เร็วและจบในครั้งเดียว

• ยื่นด้วยตนเอง หรือทางไปรษณีย์
• สำหรับนายจ้างที่ยังไม่สะดวกใช้งานระบบออนไลน์ สามารถยื่นแบบ คร.11 ด้วยตนเอง หรือส่งทางไปรษณีย์ได้

สถานที่ยื่น

• สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัด
• หรือสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่

อย่างไรก็ตาม วิธีนี้ต้องเผื่อเวลาในการเดินทางหรือการจัดส่งเอกสาร และควรเก็บหลักฐานการรับเอกสารไว้ให้ครบถ้วน

ข้อมูลสำคัญที่ต้องเตรียมก่อนยื่น คร.11

เพื่อให้การยื่นแบบ คร.11 เป็นไปอย่างราบรื่น HR ควรเตรียมข้อมูลต่อไปนี้ล่วงหน้า

• ข้อมูลสถานประกอบการ
• จำนวนลูกจ้างแยกตามประเภท
• เวลาทำงานปกติ และเวลาทำงานล่วงเวลา
• วันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดตามประเพณี
• อัตราค่าจ้างและรูปแบบการจ่ายค่าจ้าง
• สวัสดิการที่จัดให้ลูกจ้าง

ข้อมูลทั้งหมดควรตรงกับข้อเท็จจริง หากกรอกข้อมูลไม่ตรง อาจเกิดปัญหาเมื่อมีการตรวจแรงงานภายหลัง

ข้อผิดพลาดที่ HR มักเจอในการยื่น คร.11

จากประสบการณ์ของหลายองค์กร ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ลืมยื่น เพราะคิดว่าเคยยื่นแล้ว
• นับจำนวนลูกจ้างไม่ครบ
• กรอกข้อมูลไม่ตรงกับสภาพการจ้างจริง
• ยื่นล่าช้าหลังเดือนมกราคม
• ไม่มีหลักฐานการยื่น

ข้อผิดพลาดเหล่านี้ดูเหมือนเล็กน้อย แต่สามารถนำไปสู่ความเสี่ยงทางกฎหมายได้ โดยเฉพาะเมื่อมีการร้องเรียนหรือการตรวจจากเจ้าหน้าที่

หากไม่ยื่น คร.11 จะเกิดอะไรขึ้น

กฎหมายแรงงานมองว่า การไม่ยื่นแบบ คร.11 หรือยื่นไม่ถูกต้อง เป็นการไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ของนายจ้าง ซึ่งอาจมีโทษปรับตามที่กฎหมายกำหนด

นอกจากโทษปรับแล้ว ยังมีผลกระทบอื่น ๆ

• เสียความน่าเชื่อถือเมื่อถูกตรวจแรงงาน
• เสี่ยงต่อการถูกเพ่งเล็งในการตรวจครั้งต่อไป
• ใช้เป็นประเด็นเสียเปรียบในกรณีข้อพิพาทแรงงาน

สำหรับ HR แล้ว การปล่อยให้เรื่องนี้หลุด ถือเป็นความเสี่ยงเชิงระบบ ไม่ใช่แค่เอกสารหนึ่งใบ แต่สะท้อนถึงการบริหารงานบุคคลโดยรวม

ทำไม HR มืออาชีพไม่ควรมองข้าม คร.11

ในมุมของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ แบบ คร.11 เป็นมากกว่าเอกสารทางกฎหมาย แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ HR ทบทวนสภาพการจ้างงานขององค์กรว่าเป็นไปตามกฎหมายหรือไม่

การกรอกข้อมูลทุกปี ทำให้ HR ได้ตรวจสอบ

• ค่าจ้างต่ำกว่ากฎหมายหรือไม่
• เวลาทำงานเกินกฎหมายหรือไม่
• วันหยุดและสวัสดิการครบถ้วนหรือไม่

องค์กรที่ใช้โอกาสนี้ในการปรับปรุงระบบ จะลดความเสี่ยงในระยะยาวได้อย่างมาก

สรุป

แบบ คร.11 อาจดูเป็นเรื่องเอกสารที่ซ้ำซาก แต่ในสายตากฎหมายแรงงาน นี่คือหน้าที่สำคัญของนายจ้างที่ไม่ควรมองข้าม

ปี 2569 นี้ นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ควรเร่งดำเนินการยื่นแบบ คร.11 ภายในเดือนมกราคม ผ่านระบบออนไลน์หรือช่องทางที่สะดวก เพื่อให้การบริหารงานบุคคลเป็นไปอย่างถูกต้องและปลอดภัย

เพราะสุดท้ายแล้ว งาน HR ที่ดี ไม่ใช่แค่ดูแลคนเก่ง แต่ต้องดูแล “ความถูกต้องตามกฎหมาย” ให้ครบด้วย ไม่อย่างนั้นเรื่องเล็ก ๆ วันนี้ อาจกลายเป็นเรื่องใหญ่ในวันตรวจแรงงาน